1. Luật sư có thể từ chối nhận vụ việc không?

Có. Việc khách hàng liên hệ hoặc yêu cầu tư vấn không đồng nghĩa với việc luật sư bắt buộc phải nhận mọi vụ việc.

Theo Điều 24 Luật Luật sư, luật sư tôn trọng sự lựa chọn luật sư của khách hàng nhưng chỉ nhận vụ, việc theo khả năng của mình và thực hiện vụ, việc trong phạm vi yêu cầu của khách hàng.

Quy định này cho thấy việc tiếp nhận vụ việc phải phù hợp với năng lực chuyên môn, phạm vi hành nghề và yêu cầu pháp lý cụ thể của khách hàng. Vì vậy, trong những trường hợp nhất định, luật sư có thể hoặc phải từ chối nhận vụ việc.

2. Cơ sở pháp lý về việc nhận và từ chối vụ việc

Một trong những quy định quan trọng là Điều 24 Luật Luật sư 65/2006/QH11. Theo đó, luật sư có trách nhiệm tôn trọng sự lựa chọn của khách hàng, đồng thời chỉ nhận vụ việc phù hợp với khả năng của mình.

Ngoài Luật Luật sư, các quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư cũng đặt ra những trường hợp luật sư phải từ chối hoặc không tiếp tục thực hiện vụ việc, đặc biệt khi có xung đột lợi ích hoặc yêu cầu của khách hàng liên quan đến hành vi trái pháp luật.

Xem thêm: Luật Luật sư 65/2006/QH11 .

3. Những trường hợp luật sư phải từ chối nhận vụ việc

Có những trường hợp việc từ chối không đơn thuần là lựa chọn cá nhân của luật sư mà xuất phát từ yêu cầu của pháp luật hoặc quy tắc nghề nghiệp.

3.1. Khách hàng yêu cầu thực hiện công việc trái pháp luật

Nếu mục đích hoặc yêu cầu của khách hàng hướng đến việc thực hiện hành vi trái pháp luật, luật sư không được sử dụng hoạt động nghề nghiệp để hỗ trợ cho hành vi đó.

Ví dụ, khách hàng yêu cầu luật sư làm giả tài liệu, hướng dẫn khai báo gian dối, che giấu chứng cứ hoặc thực hiện một thủ tục nhằm hợp thức hóa một hành vi trái pháp luật.

3.2. Có dấu hiệu sử dụng hoạt động luật sư vào mục đích trái pháp luật

Luật sư phải xem xét mục đích thực tế của việc cung cấp dịch vụ pháp lý. Nếu dịch vụ được yêu cầu nhằm phục vụ một hoạt động trái pháp luật, việc từ chối có thể trở thành yêu cầu bắt buộc theo quy tắc nghề nghiệp.

3.3. Xuất hiện xung đột lợi ích

Xung đột lợi ích là một trong những lý do quan trọng khiến luật sư không được tiếp nhận hoặc phải dừng thực hiện vụ việc trong những trường hợp pháp luật và quy tắc nghề nghiệp quy định.

4. Từ chối do xung đột về lợi ích

Xung đột lợi ích có thể phát sinh khi quyền lợi của khách hàng đối lập với quyền lợi của một khách hàng khác mà luật sư đang hoặc đã đại diện, hoặc trong một số trường hợp khi quyền lợi của khách hàng xung đột với chính quyền lợi của luật sư.

Chẳng hạn, một luật sư đang đại diện cho một bên trong tranh chấp nhưng bên còn lại lại yêu cầu chính luật sư đó nhận đại diện cho mình trong cùng vụ việc. Đây là tình huống cần được kiểm tra đặc biệt về xung đột lợi ích.

5. Những trường hợp luật sư có thể từ chối

Bên cạnh những trường hợp phải từ chối, có những tình huống luật sư có thể cân nhắc không nhận vụ việc.

5.1. Vụ việc nằm ngoài chuyên môn hoặc khả năng thực tế

Luật sư có quyền lựa chọn những vụ việc phù hợp với năng lực của mình. Một luật sư chuyên sâu về sở hữu trí tuệ có thể không nhận một vụ việc tranh tụng hình sự phức tạp nếu không có đủ chuyên môn hoặc nguồn lực để thực hiện.

Việc từ chối trong trường hợp này có thể giúp khách hàng tìm được người có chuyên môn phù hợp hơn thay vì tiếp nhận một vụ việc mà luật sư không thể bảo đảm chất lượng dịch vụ.

5.2. Yêu cầu vượt quá phạm vi dịch vụ

Khách hàng có thể đề nghị luật sư thực hiện thêm những công việc không nằm trong phạm vi dịch vụ đã trao đổi hoặc thỏa thuận. Khi đó, hai bên có thể thống nhất mở rộng phạm vi công việc hoặc luật sư có thể từ chối phần yêu cầu mới nếu không phù hợp.

5.3. Khách hàng không hợp tác hoặc cung cấp thông tin không trung thực

Việc cung cấp thông tin đầy đủ và trung thực có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình tư vấn và bảo vệ quyền lợi. Nếu khách hàng cố ý che giấu thông tin, cung cấp tài liệu giả hoặc yêu cầu luật sư sử dụng thông tin không trung thực, luật sư có thể không tiếp nhận hoặc không tiếp tục thực hiện vụ việc theo quy định nghề nghiệp.

5.4. Điều kiện thực tế không bảo đảm việc thực hiện vụ việc

Khả năng tiếp nhận còn phụ thuộc vào thời gian, nguồn lực, nhân sự, địa điểm và tính chất vụ việc. Trong một số trường hợp, luật sư có thể từ chối nếu việc nhận vụ việc khiến họ không thể thực hiện dịch vụ một cách phù hợp.

6. Nếu đã nhận vụ việc, luật sư có được từ chối tiếp không?

Việc đã ký hợp đồng dịch vụ pháp lý không có nghĩa luật sư trong mọi trường hợp đều phải tiếp tục thực hiện vụ việc bất kể tình huống phát sinh.

Nếu sau khi tiếp nhận xuất hiện căn cứ khiến việc tiếp tục thực hiện vụ việc không còn phù hợp với pháp luật, quy tắc nghề nghiệp hoặc phạm vi dịch vụ đã thỏa thuận, luật sư có thể phải hoặc có thể được chấm dứt việc đại diện tùy từng trường hợp.

Ví dụ, khách hàng sau đó yêu cầu luật sư thực hiện hành vi trái pháp luật, xuất hiện xung đột lợi ích, khách hàng vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ theo hợp đồng hoặc phát sinh những điều kiện khiến luật sư không thể tiếp tục thực hiện dịch vụ theo đúng quy định.

7. Khách hàng nên làm gì khi luật sư từ chối?

Khi bị từ chối, khách hàng không nên mặc định rằng vụ việc của mình không thể giải quyết. Việc đầu tiên là xác định lý do luật sư không tiếp nhận.

• Hỏi rõ lý do luật sư không nhận vụ việc.
• Xác định vấn đề nằm ở chuyên môn, thời gian, xung đột lợi ích hay yêu cầu pháp lý của vụ việc.
• Nếu vụ việc cần luật sư gấp, cần xác định ngay các thời hạn quan trọng.
• Chuẩn bị lại hồ sơ, tài liệu và tóm tắt vụ việc để thuận tiện khi trao đổi với luật sư khác.
• Không nên thay đổi hoặc tiêu hủy tài liệu liên quan đến vụ việc.

Khách hàng có thể sử dụng Tìm luật sư hoặc Danh bạ luật sư để tiếp tục tìm kiếm người phù hợp với lĩnh vực pháp lý của mình.

8. Luật sư từ chối có phải vì phí thấp không?

Không nhất thiết. Chi phí dịch vụ chỉ là một trong nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến quyết định tiếp nhận vụ việc.

Một luật sư có thể từ chối vì vụ việc không thuộc lĩnh vực chuyên môn, không có đủ thời gian, phát sinh xung đột lợi ích, yêu cầu của khách hàng không phù hợp với pháp luật hoặc vì những lý do nghề nghiệp khác.

Do đó, nếu luật sư không nhận vụ việc, khách hàng nên trao đổi để hiểu nguyên nhân cụ thể thay vì mặc nhiên cho rằng lý do là mức phí.

9. Cách tìm luật sư khác khi bị từ chối

Nếu một luật sư không thể nhận vụ việc, khách hàng có thể tiếp tục tìm luật sư khác có chuyên môn và điều kiện phù hợp hơn.

9.1. Tìm theo lĩnh vực pháp lý

Đây thường là cách phù hợp khi vụ việc có tính chuyên môn cao như sở hữu trí tuệ, doanh nghiệp, đầu tư, bất động sản, lao động, hôn nhân gia đình hoặc tranh chấp thương mại.

9.2. Tìm theo địa phương

Với các vụ việc cần làm việc trực tiếp, tham gia tố tụng hoặc thường xuyên đến cơ quan nhà nước, tòa án và cơ quan tiến hành tố tụng, yếu tố địa phương có thể được cân nhắc cùng với chuyên môn.

9.3. Kiểm tra hồ sơ và đánh giá

Trước khi lựa chọn, khách hàng nên xem thông tin chuyên môn, lĩnh vực hoạt động, kinh nghiệm và các đánh giá liên quan.

Có thể tham khảo: Đánh giá luật sư để có thêm thông tin trước khi liên hệ.

9.4. Trao đổi trước khi ký hợp đồng

Trước khi ký hợp đồng dịch vụ pháp lý, nên trao đổi rõ phạm vi công việc, phương thức làm việc, thời hạn, phí dịch vụ, chi phí phát sinh và trách nhiệm của mỗi bên.

10. Câu hỏi thường gặp