1. Hợp đồng dịch vụ pháp lý là gì?

Hợp đồng dịch vụ pháp lý là văn bản ghi nhận sự thỏa thuận giữa khách hàng với luật sư hoặc tổ chức hành nghề luật sư về việc cung cấp dịch vụ pháp lý.

Theo Luật Luật sư, dịch vụ pháp lý của luật sư bao gồm tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng và các dịch vụ pháp lý khác.

Một hợp đồng rõ ràng giúp hai bên xác định ngay từ đầu luật sư sẽ thực hiện công việc gì, khách hàng phải cung cấp những gì, mức phí được tính như thế nào và cách xử lý nếu phát sinh vấn đề trong quá trình thực hiện.

2. Hợp đồng dịch vụ pháp lý có bắt buộc phải lập bằng văn bản?

Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 26 Luật Luật sư, luật sư thực hiện dịch vụ pháp lý theo hợp đồng dịch vụ pháp lý, trừ một số trường hợp luật định.

Hợp đồng dịch vụ pháp lý phải được làm thành văn bản và có những nội dung chính được pháp luật quy định.

Ngoài những nội dung chính trên, tùy tính chất vụ việc, hợp đồng có thể quy định thêm các điều khoản cần thiết để xác định rõ quyền và nghĩa vụ của mỗi bên.

3. Hợp đồng dịch vụ pháp lý cần có những nội dung gì?

Một hợp đồng dịch vụ pháp lý được soạn thảo đầy đủ thường nên thể hiện các nhóm nội dung sau:

1. Thông tin và tư cách của các bên;
2. Đối tượng và phạm vi dịch vụ;
3. Thời hạn thực hiện;
4. Quyền và nghĩa vụ của luật sư;
5. Quyền và nghĩa vụ của khách hàng;
6. Mức phí và phương thức thanh toán;
7. Các khoản chi phí khác;
8. Bảo mật thông tin và xử lý hồ sơ;
9. Trách nhiệm khi vi phạm;
10. Điều kiện sửa đổi, bổ sung hoặc chấm dứt hợp đồng;
11. Phương thức giải quyết tranh chấp;
12. Hiệu lực và số bản hợp đồng.

Đối với những vụ việc phức tạp, phạm vi công việc nên được mô tả càng cụ thể càng tốt thay vì chỉ ghi chung chung như "tư vấn pháp luật" hoặc "đại diện giải quyết vụ việc".

4. Thông tin của các bên trong hợp đồng

Hợp đồng cần xác định chính xác chủ thể ký kết. Điều này đặc biệt quan trọng khi khách hàng là doanh nghiệp, tổ chức hoặc khi hợp đồng được ký thông qua người đại diện.

4.1. Đối với khách hàng là cá nhân

• Họ và tên;
• Thông tin định danh cần thiết;
• Địa chỉ liên hệ;
• Số điện thoại và email nếu sử dụng;
• Tư cách ký kết nếu ký thay hoặc đại diện cho người khác.

4.2. Đối với khách hàng là doanh nghiệp hoặc tổ chức

• Tên đầy đủ của doanh nghiệp hoặc tổ chức;
• Mã số doanh nghiệp hoặc thông tin đăng ký tương ứng;
• Địa chỉ trụ sở;
• Người đại diện;
• Chức vụ và căn cứ đại diện.

4.3. Thông tin của luật sư hoặc tổ chức hành nghề luật sư

Hợp đồng nên thể hiện rõ tên tổ chức hành nghề luật sư hoặc luật sư hành nghề với tư cách cá nhân, địa chỉ và thông tin liên hệ. Người ký hợp đồng cần có tư cách phù hợp với chủ thể cung cấp dịch vụ.

5. Phạm vi và nội dung dịch vụ pháp lý

Đây là một trong những phần quan trọng nhất của hợp đồng. Phạm vi dịch vụ càng rõ thì càng hạn chế tranh chấp về việc luật sư có phải thực hiện một công việc cụ thể hay không.

5.1. Nên mô tả cụ thể công việc

Ví dụ, nếu thuê luật sư tư vấn doanh nghiệp, hợp đồng có thể xác định rõ luật sư tư vấn về hợp đồng, rà soát hồ sơ, đưa ra ý kiến pháp lý hoặc hỗ trợ đàm phán.

Nếu thuê luật sư tranh tụng, nên xác định rõ phạm vi tố tụng mà luật sư đảm nhận, giai đoạn thực hiện và những công việc nào nằm ngoài phạm vi.

5.2. Phân biệt công việc đã bao gồm và chưa bao gồm

Đây là nội dung thực tế cần được quy định rõ. Chẳng hạn, phí dịch vụ có bao gồm việc tham gia phiên tòa, đi công tác ngoài địa phương, soạn thảo văn bản bổ sung hoặc làm việc với cơ quan nhà nước hay không.

6. Thời hạn và tiến độ thực hiện

Hợp đồng nên ghi rõ thời hạn thực hiện dịch vụ. Tùy vụ việc, thời hạn có thể được xác định bằng ngày cụ thể, khoảng thời gian hoặc theo từng giai đoạn.

Đối với vụ việc phụ thuộc vào thời gian giải quyết của tòa án, cơ quan nhà nước hoặc bên thứ ba, hợp đồng nên phân biệt giữa thời hạn luật sư thực hiện công việc và thời gian xử lý của cơ quan có thẩm quyền.

Việc phân biệt này giúp tránh hiểu nhầm rằng luật sư có thể cam kết một kết quả hoặc thời điểm giải quyết mà trên thực tế phụ thuộc vào cơ quan khác.

7. Thù lao luật sư và các khoản chi phí

Theo Điều 55 Luật Luật sư, mức thù lao được xác định dựa trên các căn cứ như nội dung, tính chất của dịch vụ pháp lý; thời gian và công sức của luật sư; kinh nghiệm và uy tín của luật sư.

Luật quy định các phương thức tính thù lao gồm tính theo giờ làm việc, theo vụ việc với mức trọn gói, theo tỷ lệ phần trăm trong những trường hợp phù hợp và theo hợp đồng dài hạn với mức thù lao cố định.

Theo Điều 56, mức thù lao được thỏa thuận trong hợp đồng dịch vụ pháp lý. Tiền tàu xe, lưu trú và các chi phí hợp lý khác cho việc thực hiện dịch vụ pháp lý do các bên thỏa thuận trong hợp đồng.

8. Quyền và nghĩa vụ của khách hàng và luật sư

Hợp đồng cần quy định tương đối rõ về quyền và nghĩa vụ của hai bên. Không nên chỉ tập trung vào nghĩa vụ thanh toán của khách hàng mà bỏ qua trách nhiệm thực hiện dịch vụ của luật sư.

8.1. Quyền và nghĩa vụ của luật sư

• Thực hiện công việc trong phạm vi đã thỏa thuận;
• Thông báo và trao đổi với khách hàng về những vấn đề quan trọng;
• Yêu cầu khách hàng cung cấp thông tin, tài liệu cần thiết;
• Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trong phạm vi pháp luật;
• Tuân thủ nghĩa vụ bảo mật và các quy tắc nghề nghiệp có liên quan.

8.2. Quyền và nghĩa vụ của khách hàng

• Cung cấp thông tin và tài liệu trung thực;
• Phối hợp với luật sư trong quá trình thực hiện;
• Thanh toán phí và chi phí theo thỏa thuận;
• Được cung cấp thông tin về quá trình thực hiện dịch vụ;
• Được yêu cầu luật sư thực hiện đúng phạm vi dịch vụ đã thỏa thuận.

9. Bảo mật thông tin và hồ sơ

Điều 25 Luật Luật sư quy định luật sư không được tiết lộ thông tin về vụ việc, về khách hàng mà mình biết được trong khi hành nghề, trừ trường hợp khách hàng đồng ý bằng văn bản hoặc pháp luật có quy định khác.

Vì vậy, hợp đồng có thể quy định cụ thể hơn về việc tiếp nhận, lưu trữ, sử dụng và hoàn trả hồ sơ, tài liệu của khách hàng.

9.1. Hồ sơ bản gốc

Nếu khách hàng giao bản gốc tài liệu, nên lập danh sách hoặc xác nhận việc tiếp nhận để hai bên có căn cứ đối chiếu khi hoàn trả.

9.2. Trao đổi điện tử

Nếu hai bên sử dụng email, ứng dụng nhắn tin hoặc nền tảng quản lý hồ sơ, có thể xác định phương thức liên lạc chính thức và người được phép trao đổi thông tin.

10. Trách nhiệm khi vi phạm hợp đồng

Hợp đồng nên quy định cách xử lý khi một bên không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ đã cam kết.

Các bên có thể xác định trách nhiệm tương ứng theo tính chất của hợp đồng, quy định pháp luật áp dụng và thiệt hại thực tế nếu có.

Đặc biệt, cần phân biệt nghĩa vụ cung cấp dịch vụ pháp lý với việc bảo đảm một kết quả pháp lý cụ thể. Trong nhiều vụ việc, kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào cơ quan có thẩm quyền, chứng cứ, hành vi của bên đối phương và nhiều yếu tố khác.

11. Phương thức giải quyết tranh chấp

Điều 26 Luật Luật sư xác định phương thức giải quyết tranh chấp là một trong những nội dung chính của hợp đồng dịch vụ pháp lý.

Hợp đồng nên xác định trước cách xử lý nếu phát sinh bất đồng, chẳng hạn ưu tiên thương lượng trước khi sử dụng phương thức giải quyết tranh chấp khác theo quy định pháp luật.

Nội dung này đặc biệt hữu ích đối với những hợp đồng có giá trị lớn hoặc vụ việc kéo dài qua nhiều giai đoạn.

12. Những điều khoản nên kiểm tra trước khi ký

Trước khi ký hợp đồng dịch vụ pháp lý, khách hàng nên dành thời gian kiểm tra toàn bộ phạm vi công việc thay vì chỉ quan tâm đến mức phí.

12.1. Không nên chỉ nhìn vào mức phí

Hai hợp đồng có cùng mức phí nhưng phạm vi dịch vụ hoàn toàn có thể khác nhau. Vì vậy, khi so sánh dịch vụ luật sư, khách hàng nên xem đồng thời phạm vi công việc, kinh nghiệm phù hợp với vụ việc, thời gian thực hiện và các chi phí khác.

12.2. Không nên ký khi chưa hiểu rõ điều khoản

Nếu có điều khoản chưa rõ, khách hàng nên yêu cầu giải thích trước khi ký. Đặc biệt cần làm rõ những nội dung liên quan đến phí, phạm vi đại diện, công việc phát sinh và việc chấm dứt hợp đồng.

13. Câu hỏi thường gặp