01Luật sư bản quyền là gì?

“Luật sư bản quyền” thường được dùng để chỉ luật sư có chuyên môn trong lĩnh vực quyền tác giả và quyền liên quan, thuộc phạm vi rộng hơn của pháp luật sở hữu trí tuệ.

Theo pháp luật Việt Nam, quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu. Quyền tác giả bao gồm các quyền nhân thân và quyền tài sản theo quy định của pháp luật.

Quyền tác giả có đặc điểm khác với quyền sở hữu công nghiệp như nhãn hiệu. Trong nhiều trường hợp, quyền tác giả phát sinh từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc tác phẩm đã đăng ký hay chưa.

02Luật sư bản quyền làm những công việc gì?

Phạm vi công việc phụ thuộc vào nhu cầu của khách hàng. Có thể chia thành các nhóm chính sau:

03Luật sư có làm thủ tục đăng ký bản quyền không?

Có. Tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả có thể tự mình đăng ký hoặc thực hiện thông qua người đại diện hợp pháp theo quy định.

Cục Bản quyền tác giả hiện xác nhận tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả và chủ sở hữu quyền liên quan là những chủ thể có quyền nộp hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan.

Khi được ủy quyền, luật sư có thể hỗ trợ từ khâu xác định loại hình tác phẩm, chuẩn bị tờ khai và tài liệu, kiểm tra chứng cứ về quyền sở hữu cho đến theo dõi hồ sơ.

04Luật sư bản quyền tư vấn những loại tác phẩm nào?

Pháp luật về quyền tác giả bảo hộ nhiều loại hình tác phẩm. Tùy từng trường hợp, luật sư có thể tư vấn việc xác định và đăng ký đối với:

• Tác phẩm văn học, khoa học và tác phẩm thể hiện bằng chữ viết hoặc ký tự khác.
• Bài giảng, bài phát biểu và bài nói khác.
• Tác phẩm báo chí.
• Tác phẩm âm nhạc.
• Tác phẩm sân khấu.
• Tác phẩm điện ảnh và tác phẩm tương tự.
• Tác phẩm tạo hình, mỹ thuật ứng dụng.
• Tác phẩm nhiếp ảnh.
• Tác phẩm kiến trúc.
• Bản đồ, sơ đồ, bản vẽ và một số tác phẩm khoa học, kỹ thuật.
• Chương trình máy tính và sưu tập dữ liệu theo điều kiện luật định.

Việc xác định đúng loại hình có ý nghĩa đối với việc chuẩn bị hồ sơ và xác định phạm vi quyền cần bảo vệ.

05Luật sư có thể giúp xác định ai là chủ sở hữu bản quyền không?

Đây là một trong những vấn đề quan trọng nhất trong thực tiễn bản quyền. Người trực tiếp sáng tạo tác phẩm không phải lúc nào cũng đồng thời là chủ sở hữu toàn bộ quyền tài sản.

Đặc biệt, đối với tác phẩm được tạo ra trong quan hệ lao động, theo hợp đồng, theo đặt hàng hoặc có nhiều người cùng tham gia sáng tạo, cần kiểm tra các thỏa thuận và căn cứ pháp lý liên quan.

06Luật sư bản quyền có soạn hợp đồng chuyển nhượng, cấp phép không?

Có. Đây là nhóm công việc quan trọng đối với doanh nghiệp thường xuyên khai thác nội dung, hình ảnh, phần mềm, âm nhạc, video, thiết kế hoặc các tác phẩm sáng tạo khác.

Hợp đồng có thể cần làm rõ:

• Đối tượng quyền được chuyển nhượng hoặc cấp phép.
• Quyền nhân thân và quyền tài sản liên quan.
• Phạm vi sử dụng.
• Lãnh thổ sử dụng.
• Thời hạn.
• Độc quyền hoặc không độc quyền.
• Phương thức khai thác.
• Phí chuyển nhượng hoặc phí cấp phép.
• Quyền sửa đổi, biên tập hoặc tạo tác phẩm phái sinh nếu có.
• Trách nhiệm khi có khiếu nại của bên thứ ba.
• Cơ chế xử lý vi phạm và chấm dứt hợp đồng.

07Khi tác phẩm bị sao chép, luật sư bản quyền sẽ làm gì?

Khi phát hiện hành vi sao chép hoặc sử dụng tác phẩm trái phép, luật sư thường bắt đầu bằng việc xác định quyền của khách hàng và thu thập chứng cứ về hành vi bị cho là xâm phạm.

Quy trình có thể bao gồm:

1. Xác định tác phẩm và chủ thể quyền.
2. Kiểm tra thời điểm sáng tạo và quá trình sử dụng.
3. Lưu giữ chứng cứ về tác phẩm gốc.
4. Lưu giữ chứng cứ về hành vi sử dụng của bên bị cho là vi phạm.
5. Đối chiếu nội dung, hình thức hoặc phần bị sử dụng.
6. Xác định căn cứ pháp lý của yêu cầu.
7. Đánh giá thiệt hại và lợi ích cần bảo vệ.
8. Lựa chọn phương án yêu cầu chấm dứt, đàm phán, xử lý hành chính hoặc khởi kiện nếu phù hợp.

Pháp luật hiện hành quy định nhiều hành vi có thể bị xem xét là xâm phạm quyền tác giả, trong đó có việc sao chép tác phẩm hoặc sử dụng tác phẩm không được phép trong những trường hợp pháp luật không có ngoại lệ.

08Luật sư có thể yêu cầu người vi phạm gỡ tác phẩm không?

Tùy trường hợp, chủ thể quyền có thể yêu cầu bên đang sử dụng tác phẩm chấm dứt hành vi xâm phạm, gỡ bỏ nội dung, chấm dứt việc khai thác hoặc thực hiện các biện pháp khắc phục phù hợp.

Trước khi gửi yêu cầu, luật sư thường cần kiểm tra liệu hành vi sử dụng có thực sự thuộc trường hợp xâm phạm hay nằm trong một ngoại lệ hoặc giới hạn quyền theo pháp luật.

09Luật sư bản quyền xử lý tranh chấp như thế nào?

Không phải tranh chấp bản quyền nào cũng cần đưa ngay ra Tòa án. Phương án xử lý phụ thuộc vào mức độ vi phạm, chứng cứ, mục tiêu của chủ thể quyền và quan hệ giữa các bên.

10Đăng ký bản quyền có bắt buộc không?

Không phải mọi tác phẩm đều phải đăng ký thì mới được bảo hộ quyền tác giả. Theo quy định hiện hành, quyền tác giả về nguyên tắc phát sinh khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định.

Tuy nhiên, đăng ký vẫn có giá trị thực tiễn đáng kể vì Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả có thể hỗ trợ chứng minh thông tin về tác giả, tác phẩm và chủ sở hữu trong trường hợp phát sinh tranh chấp.

11Luật sư bản quyền có thể hỗ trợ doanh nghiệp những gì?

Đối với doanh nghiệp, công việc của luật sư bản quyền thường không chỉ dừng ở một hồ sơ đăng ký. Có thể xây dựng một hệ thống quản lý quyền đối với các tài sản sáng tạo mà doanh nghiệp đang sử dụng.

12Khi nào nên thuê luật sư bản quyền?

Không phải trường hợp nào cũng cần thuê luật sư. Tuy nhiên, có thể cân nhắc sử dụng dịch vụ pháp lý chuyên sâu khi vụ việc có giá trị thương mại lớn hoặc quyền sở hữu chưa rõ ràng.

13Cần chuẩn bị gì khi gặp luật sư bản quyền?

Khách hàng nên chuẩn bị càng rõ nguồn gốc và quá trình sử dụng tác phẩm càng tốt. Điều này giúp luật sư đánh giá nhanh hơn về quyền và phương án xử lý.

14Luật sư bản quyền khác gì với dịch vụ đăng ký bản quyền?

Hai khái niệm này không hoàn toàn giống nhau. Dịch vụ đăng ký bản quyền thường tập trung vào thủ tục nộp hồ sơ và nhận Giấy chứng nhận. Trong khi đó, luật sư bản quyền có thể tham gia rộng hơn vào việc xác định quyền, tư vấn giao dịch, xử lý xâm phạm và giải quyết tranh chấp.

155 câu hỏi nên hỏi trước khi thuê luật sư bản quyền

1. Luật sư đã xử lý loại tác phẩm hoặc vấn đề bản quyền tương tự chưa?
2. Phạm vi công việc bao gồm đăng ký, tư vấn hay cả xử lý tranh chấp?
3. Khách hàng cần cung cấp những tài liệu nào?
4. Chi phí được tính theo hồ sơ, công việc hay thời gian?
5. Nếu phát sinh tranh chấp mới ngoài phạm vi ban đầu thì cách tính phí như thế nào?

16Câu hỏi thường gặp về luật sư bản quyền